Chemnitz

Bildnis der Eltern 1
Otto Dix: Bildnis der Eltern 1

Ook ik heb de beelden uit Chemnitz gezien, dat wil zeggen de protesten van de hooligans, de neonazi’s en de boze burgers. En daarna las ik op Twitter met enige verbazing de column van Leon de Winter (Telegraaf, 29 augustus) die, toen hij twee jaar geleden in Dresden en Leipzig was, ‘gewone’ mensen sprak die zich gemarginaliseerd voelden omdat ze zich tegen migratie hadden uitgesproken en daarom voor neonazi werden uitgemaakt. De Winter breekt een lans voor deze boze burgers die door de elite, de media en de politieke partijen onder druk zouden worden gezet. Hij beticht de elite zelfs van morele chantage omdat zij als volgt zou redeneren: de Duitse historische schuld ontneemt ons het recht om tégen migratie te zijn. De elite zou de boze burger monddood willen maken.

Nu, zo simpel is het ook weer niet.

Ten eerste zou je je kunnen afvragen of jij als gewone burger wel mee wil lopen met een groep waarin ook neonazi’s lopen. En hooligans. En of je de kans dat je daarmee geassocieerd wordt, dan niet zelf aanzienlijk vergroot.

Maar ten tweede en vooral. In het voormalig Oost-Duitsland wordt flink gediscrimineerd. Echter niet alleen, en dat is het punt, de huidige stroom migranten. Nee. Ook de grote groep Vietnamezen wordt met de nek aangekeken. En de Russen, en de Polen. En de Wessis. Eigenlijk alles wat niet direct Oost-Duits is.

Natuurlijk discrimineren lang niet alle Oost-Duitsers. Zeer beslist niet. De boekverkoopsters bij mij in de straat (Brandenburg an der Havel) discrimineren niet. De makelaars die ik ken evenmin. Goed opgeleide toneel- en theatermensen doen er doorgaans ook niet aan. Of schrijvers. Noem het elite, al heb ik daar zo mijn bedenkingen bij.

De Winter redeneert echter onzinnig (en vrij retorisch) wanneer hij stelt: de boze mensen zijn gewone burgers, zoals u en ik. Dat is niet waar. Ik kom nu zes jaar op regelmatige basis in voormalig Oost-Duitsland. De groep ontevreden mensen zijn niet de mensen als u, de Winter en ik. Oost-Duitsers hebben een volstrekt andere achtergrond. De ouderen onder hen hebben (op welke wijze ook) twee dictaturen doorstaan, de iets jongeren één en de nóg jongeren dragen de erfenis van de ouderen.

Wat de eerste dictatuur betreft. In Oost-Duitsland is het naziverleden niet in die mate als, en in ieder geval anders verwerkt dan, in West-Duitsland. Tot 1989 stond de DDR aan de ‘goede’ kant en heette de Muur nog de antifaschistischter Schutzwall. De volledige verwerking is pas na 1989 begonnen. Dit raakt uiteraard aan het beeld dat de mensen van zichzelf hadden of hebben.

Wat de tweede dictatuur betreft. De oude DDR is weg maar er is nog niet werkelijk iets voor in de plaats gekomen. West-Duitsland heeft Oost-Duitsland voor een deel ‘overgeschreven’. Instituten, winkels, merken en producten zijn verdwenen, straten herbenoemd. Nieuwe Westerse gewoontes, gebruiken en regels zijn geïntroduceerd. Dit bewerkstelligde voor een grote groep mensen, met name de lager opgeleiden die moeilijker integreren, een identiteitsprobleem. Waar is hun verleden heen?

De verwarring rond de eigen identiteit, ontstaan na 1989, verklaart tegelijkertijd (je kunt een Duitser nu eenmaal niet snel van een inconsequentie betichten) waarom iederéén wordt gediscrimineerd en niet alleen de nieuwe stroom migranten. Er ligt een wezenlijk dilemma ónder het huidige migratieprobleem en uiteindelijk raken de twee elkaar: wie zijn we en waar gaan we in vredesnaam naartoe?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s